आपल्या संस्कृतीमध्ये ‘जशी करणी तशी भरणी’ हा कर्माचा सिद्धांत अत्यंत मूलभूत मानला गेला असून, आपण इतरांना जे देतो तेच अनेक पटींनी आपल्याकडे परत येते. साने गुरुजींनी ‘चांगल्या कर्माचे फळ’ या रूपकात्मक कथेतून सत्ता, समाज आणि वैयक्तिक आरोग्य यांचा परस्परसंबंध अत्यंत सहजपणे मांडला आहे. औषधोपचारांपेक्षा निष्पाप जनतेचे अंतःकरणातून निघालेले आशीर्वाद हेच माणसाचे खरे रक्षणकर्ते असतात, हा चिरंतन संदेश देणारी ही विचारप्रवर्तक कथा आहे.
खालील कथा ऐका | Listen to this story below
Introduction
Summary: A compelling moral fable about a tyrannical king who contracts an incurable, agonizing bodily disease which no medicine can heal. A wise hermit diagnoses his illness not as physical, but as the collective misery and curses of his oppressed subjects, prescribing genuine public welfare—reducing unjust taxes, building infrastructure, and eradicating corruption—as the only true remedy. As the king adopts benevolent governance, the people’s blessings restore his health, proving that our deeds and the goodwill of others dictate our well-being.
खालील कथा वाचा
एका राज्यात एक अत्यंत दुष्ट आणि जुलमी राजा राज्य करत होता, ज्याने जनतेवर अतोनात कर लादून सर्वांचे जगणे असह्य केले होते. प्रजेच्या तळतळाटाने हवालदील झालेल्या त्या राज्यात शेवटी एक दिवस राजा एका भीषण आणि असाध्य रोगाने ग्रस्त झाला. त्याच्या संपूर्ण शरीरावर दुर्गंधीयुक्त व्रण झाले, त्यांतून पू-रक्त वाहू लागले आणि माशा भणभणू लागल्याने राजाच्या वेदना असह्य झाल्या. अनेक नामांकित वैद्य, हकीम आणि मांत्रिक आले, परंतु कोणाच्याही उपचाराने राजाच्या रोगाला लवलेशही फरक पडला नाही.
अखेर एका वृद्ध मंत्र्याच्या सांगण्यावरून राजा गावाबाहेरील एका विरक्त साधूच्या झोपडीत गेला आणि हात जोडून आपल्या वेदनांतून मुक्ती मागू लागला. राजाची दुरवस्था पाहून त्या ज्ञानी साधूने स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, हा रोग शरीराचा नसून प्रजेच्या तळतळाटाचा आणि शापांचा परिणाम आहे. त्यावर कोणतीही जडीबुटी किंवा अंगारा लागू पडणार नसून, प्रजेवरचे जाचक कर रद्द करणे, रस्ते, कालवे, विहिरी आणि उद्योगशाळा बांधणे, भ्रष्टाचाराला आळा घालणे आणि प्रजेचे पोटच्या मुलाप्रमाणे पालन करणे हेच त्याचे खरे औषध आहे.
मंत्र्यांनी या उपायाची चेष्टा करण्याचा प्रयत्न केला, तरीही हताश झालेल्या राजाने साधूच्या आज्ञेनुसार संपूर्ण राज्यकारभारात आमूलाग्र बदल घडवून आणण्याचा निर्णय घेतला. अन्यायकारक शेतसारा माफ झाला, सर्वत्र लोकोपयोगी कामांची सुरुवात झाली, आणि दारिद्र्य दूर होऊन प्रजेचे अश्रू पुसले गेले. जसतसे प्रजेच्या मुखातून राजासाठी दुवा आणि दीर्घायुष्याचे आशीर्वाद निघू लागले, तसतसे राजाच्या अंगावरील व्रण चमत्कारिकरीत्या भरून येऊन त्याचे शरीर आणि मन दोन्हीही निर्मळ व तेजस्वी झाले.
पूर्णपणे निरोगी झाल्यावर राजाने साधूचा कृतज्ञतापूर्वक भव्य नागरी सत्कार घडवून आणला आणि स्वतः त्यांच्या पालखीपुढे चौऱ्या ढाळत पायी चालला. या मंगल प्रसंगी जमलेल्या अपार जनसागराला उपदेश करताना साधू म्हणाले की, मनुष्याने जन्मताना जग हसते आणि तो रडतो, परंतु मरताना स्वतःच्या चांगल्या कर्मांमुळे स्वतः समाधानाने हसावे आणि अवघ्या जगाने अश्रू ढाळावेत, असेच आयुष्य प्रत्येकाने जगावे. प्रजेच्या आशीर्वादातच राजाचे खरे बळ असते आणि त्यांच्या शापात त्याचे मरण असते, हाच उदात्त विचार साधूने सर्वांच्या मनात रुजवला.